Lekker swaffelen...?

De kans is groot dat de onstuitbare opkomst van het woord swaffelen je is ontgaan. Daar hoef je je niet voor te schamen, al neemt Reclameweek.nl wel aan dat je dan het afgelopen jaar onder een steen hebt gelegen. Feit is dat we het hier hebben over het vers gekozen Woord van het jaar 2008. Op initiatief van het Genootschap Onze Taal, Dagblad De Pers en Van Dale kon de eerste twee weken van december worden gestemd op de website Woord van het Jaar. Dat klinkt vrolijker dan het is en de opkomst was nòg bedroevender dan bij de Waterschapsverkiezingen.

Geen Stijl
Maar voor de swaffelaars van Telegraaf-dochter GeenStijl.nl mag dat de pret niet drukken. Zij hebben voor de zoveelste keer laten zien dat ze de Nederlandse internetgemeenschap voor iedere gewenste hype kunnen mobiliseren. Of het nu het 'bashen' van een willekeurig publiek figuur is (natuurlijk wel liefst een met linkse sympathieën) of het 'hypen' van het zoveelste ranzige verschijnsel. Hoe ze dat doen? Precies, door te swaffelen. Wat dat dan is? Ik citeer de website van Woord van het Jaar: swaffelen: (van mannen) het geslachtsdeel laten slingeren en moedwillig tegen een object aantikken, o.a. met het oogmerk hierdoor een ander of zichzelf op te winden. De letterlijke variant van het werkwoord heeft het dus tot Woord van het Jaar gebracht. In overdrachtelijke zin is swaffelen de raison d'être van Geen Stijl en aanverwante (online) media.

Voormalige paradepaardjes
Dat onderzoeken of verkiezingen via internet en mobiel in veel gevallen weinig voorstellen is geen nieuws. Steeds weten handige types met een belang bij bepaalde uitkomsten (en vooral veel publiciteit) de voormalige paradepaardjes van journalistiek en democratie voor hun karretje te spannen. En het publiek roept: hoppa! En stemt zich klikkend en sms-end een muisarm (Woord van het laatste Decennium van de vorige eeuw). En ook de voormalige paradepaardjes zelf roepen: hoppa! De Pers laat ik er even buiten, het gratis dagblad vecht zoals alle betaalde en onbetaalde dagbladen om zijn bestaan en dan is alles geoorloofd wat op overleven gericht is. Maar de andere twee initiatiefnemers Onze Taal en Van Dale dan? Konden ze het voorheen nog principieel en hartgrondig met elkaar oneens zijn over zoiets lichtvoetigs als de spelling volgens het Witte respectievelijk Groene Boekje, nu lopen ze om het hardst om alleen maar stemmen te werven, maakt niet uit waarop. En staven zij de genomineerde woorden niet langer met keiharde frequentiecijfers, maar met YouTube-filmpjes. Daarin gebruikt iemand het woord, dus het bestaat, lijkt de boodschap.

Groot Dictee
De winnende top 10 nodigt uit om er zinnen mee te maken. Die klinken dan weer zo surrealistisch dat ze morgenavond zo mee zouden kunnen in het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Het is te hopen dat niet via een verkiezing op een of ander shocklog is afgedwongen dat het dictee door een ontklede ex-minister Vogelaar vanuit een bubbelbad moet worden voorgelezen. Dan zijn we helemaal geen partij meer voor die stoïcijnse Vlamingen. Laat een collega of huisgenoot de volgende tekst voorlezen en schrijf zelf foutloos op:
De gastroseksueel was van het wiïen zo weeïg geworden dat hij louter ter ontspanning aan een potje bankendomino begon. Hoewel hij mede door het veelvuldig duyvendakken van veertigers en vijftigers hoog op de hufterindex was komen te staan, was hij zelf bepaald geen horroropa. Nee, hij hield alleen niet van zweef-tv. Van die programma's ging hij maar slaaprijden als hij 's avonds nog even naar de kroeg wilde om een beetje te smirten met de buiten rokende dames. En toegegeven: als de bediening dan te lang op zich liet wachten, wilde hij ook nog wel eens even tegen het raam swaffelen.  

2009
Naar welke diepte heeft de crisis ons meegesleept? En vooral: hoe heeft het zover kunnen komen? Of nog meer: hoe komen we eruit? Ik hoor steeds vaker mensen zeggen dat ze er niets meer van begrijpen. Ik begrijp het zelf eigenlijk sinds kort steeds beter. Het komt allemaal door het swaffelen. Niet alleen van de GeenStijl-heren, maar ook van de Fortis-heren, en van de Wall Street-heren, en de djihad-heren, en de olie-heren. En er zullen wellicht ook hier en daar dames-heren zijn, die wanhopig proberen te swaffelen. Swaffelen is volkomen terecht gekozen tot Woord van het Jaar 2008. Over minder dan twee weken is het 2009. Zullen we er samen maar weer eens iets echt goeds van maken?

Ab Bertholet, 16 december 2008